روزگار مانند خسران تجارات و هلاكت مواشى و غير آن و گويند مراد اخراج زكاتست و صدقات * ( وَالأَنْفُسِ ) * و نقصان نفسها بقتل در غزوات يا به بيمارى و ضعف به پيرى * ( وَالثَّمَراتِ ) * و نقصان ميوه ها و تلف محصولات بآفات سماوى و ارضى يا به جهت مشغولى بغزا از تربيت آن غافل شوند يا مرگ فرزندان كه ميوه باغ دلند و از حضرت رسالت پناه نقل است كه چون فرزند بندهء مؤمن بميرد حقتعالى با ملائكه گويد قبضتم ولد عبدى قبض كرديد روح فرزند بندهء مرا گويند بلى باز ميفرمايد أ قبضتم ثمرة قلبه قبض ميوهء دل او كرديد گويند نعم فرمايد ما ذا قال عبدى بندهء من نزد آن حال چه گفت گويند حمدك و استرجع حمد تو كرد و بكلمهء إِنَّا لِلَّه وَإِنَّا إِلَيْه راجِعُونَ تكلم نمود پس فرمايد كه ابنوا لعبدى بيتا فى الجنة و سموه بيت الحمد از براى بندهء من خانه بنا كنيد در بهشت و آن را ( بيت الحمد ) نام كنيد * ( وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ ) * و بشارت ده اى محمد صبر كنندگان را در اين مشاق و مكاره بجزيل مثوبة و جميل عاقبة و گويند خطاب بهر كسى است كه از شان او بشارت باشد و اين صابرانى كه مستحق بشارتند * ( الَّذِينَ ) * آنانند كه * ( إِذا أَصابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ ) * چون برسد ايشان را بليتى و مصيبتى و اذيتى و مكروهى توطين نفس خود بر آن نموده به جهت احتساب اجر * ( قالُوا ) * گويند بر وجه اعتراف بانقياد حكم قضا و اتصاف بتسليم و رضا * ( إِنَّا لِلَّه ) * بدرستى كه ما از آن خداونديم و مملوك اوئيم و بكمند بندگى او در بنديم پس در هر چه از مولى ببنده رسد جز رضا و تسليم چارهء نباشد * ( وَإِنَّا إِلَيْه راجِعُونَ ) * و بدرستى كه ما بسوى مجازاة و مكافاة او باز گردندگانيم و رجوع ما به حضرت او خواهد بود و جزا فراخور كردار ما بما خواهد رسانيد پس به حكم او خورسند باشيم تا موجب ثواب ابد گرديم و اگر از آنچه مراد او است سر به پيچيم مستحق عذاب او شويم : سر قبول ببايد نهاد و گردن طوع كه هر چه حاكم عادل كند همه داد است قول اول اقرار است بعبودية و ثانى اعترافست ببعث و نشور بدانكه مصيبة هر چيزيست كه به انسان رسد از مكروه لقوله صلَّى اللَّه عليه و آله كل شيء يؤذى المؤمن فهو مصيبة هر چيزى كه موجب اذيت مؤمنست آن مصيبت او باشد چنان كه از عكرمه روايت است كه شبى چراغ نزد رسول ص منطفى شد فرمود * ( إِنَّا لِلَّه وَإِنَّا إِلَيْه راجِعُونَ ) * گفتند يا رسول اللَّه اين نيز مصيبت باشد فرمود بلى هر چيزى كه كسى را برنجاند مصيبت باشد و صبر باسترجاع منحصر نيست بلسان بلكه بقلب نيز هست به اين وجه كه تصور كند آن چيزى را كه از جهت آن مخلوق شده چه آن راجع به او سبحانه است و متذكر نعم او شود كه بر او است تا ببيند آن چيزى را كه بر او باقى ماندهء اضعاف آنچه حقتعالى استرداد آن كرده تا آن مسترد متهون شود بر نفس او و استسلام نمايد به آن و گفتن كلمه ( استرجاع ) در حين